28 Nisan 2025 Büyük Elektrik Kesintisi: İspanya, Portekiz ve Fransa’da Kritik Altyapıların Siber Güvenlik Perspektifinden İncelenmesi

Elektrik prizinin sessizce duvarımızda durduğu günler geride kaldı. Artık orada görünmeyen bir ağ, milyonlarca satır kod ve ciddi bir siber tehdit yatıyor. 28 Nisan 2025’te İspanya, Portekiz ve Fransa’nın bazı bölgelerini karanlığa gömen dokuz saatlik kesinti tam da bunu hatırlattı bize.

Neler Oldu?

Öğle 12.30 civarında başlayan kesinti domino taşı etkisiyle İber Yarımadası’na yayıldı. Trenler rayda kaldı, bazı hastaneler jeneratörle idare etti, cep telefonları bazen sinyal buldu bazen bulamadı. Başta Red Eléctrica de España (REE) ve Portekizli REN olmak üzere şebekeyi yöneten kurumlar, “yenilenebilir üretimde ani düşüş” ve “frekans senkronizasyon hatası” ihtimallerini dillendirdi. Ne var ki SCADA komutlarında tespit edilen tutarsızlıklar, yaşananları “siber saldırı mıydı?” sorusuyla bir araya getiriyor.

2015 ve 2016’daki Ukrayna enerji saldırılarında da otomatik koruma sistemleri devreye girerek benzer kaosa yol açmıştı.

Arıza mı, Saldırı mı?

Kesinti hakkında net bir post‑mortem henüz yayımlanmadı, fakat elimizde üç güçlü senaryo var:

1. Dengesiz üretim–tüketim
   Güneş ve rüzgâr üretimindeki ani düşüş, talebi karşılamayı imkânsız kıldı. Frekans 50 Hz’in altına sarktığında koruma röleleri hattı kesti.
2. Frekans senkronizasyon arızası
   Birkaç derecelik sıcaklık değişimi, yük akışını aynı anda birkaç noktada değiştirdi, ağ senkron tutunamadı.
3. SCADA/OT katmanında manipülasyon
   Kontrol istasyonlarında zaman damgası uyuşmazlıkları, saldırı olasılığını canlı tutuyor. “İnsider” kod enjeksiyonu ya da tedarik zinciri açığı ihtimali masada.

Gerçek sebep ne olursa olsun, olayın gösterdiği ortak nokta şu: Enerji şebekesi dijitalleştikçe kırılganlaşıyor.

Kritik Altyapıların Açık Noktaları

• Yeşil enerji kod tabanı çoğu zaman hızlı yazılıyor; kapsamlı güvenlik testinden geçemedikçe güncelleme bir risk.
• SCADA protokolleri hâlâ zayıf kimlik doğrulama kullanıyor; segmentasyon çoğu yerde “iyi niyet” düzeyinde.
• Olay müdahale planları kâğıt üzerinde var ama personel yılda bir tatbikat yapıyorsa sincabın elektrik hattını kesmesi bile sürpriz oluyor.

Alınabilecek Önlemler

Olayı tamamen önlemek belki mümkün değildi; kaybı azaltmaksa hâlâ elimizde.

Zero Trust OT Dönüşümü

“Kurumsal ağ ve saha ağı ayrı” demek yeterli değil. Röleye SSH ile bağlanacak mühendisin parmak izi doğrulamadan geçmesi gerekiyor. Her bağlantı kısa ömürlü token’larla yetkilendirilmeli.

Yedek Kontrol Merkezleri

Fiziksel olarak ayrılmış, minimum konfigürasyonlu, sadece kritik frekans dengeleme fonksiyonlarını barındıran bir “cold‑standby” tesis, dakikalar içinde devreye girebilmeli.

Gerçek Zamanlı Tahmin Motorları

Yenilenebilir üretimdeki düşüşü saniyeler öncesinden tahmin edebilen ML tabanlı modeller, operatörün panik butonuna gerek kalmadan yük atmasını sağlar.

Düzenli Siber Tatbikat

Ulusal CERT, enerji şirketleri ve regülatör aynı masada “karanlık senaryo” kurgusu çalışmadıkça, gerçek olayda koordinasyon beklemek hayal olur.

28 Nisan kesintisi ister programlama hatası ister kasıtlı saldırı sonucu yaşanmış olsun; elektriğin artık sadece kablolardan ibaret olmadığını çarpıcı biçimde gösterdi. Şebekeler, enerji şirketlerinin veri merkezine dönüşürken “enerji güvenliği” kavramı da siber güvenlik kelimesini yanında taşımak zorunda. Yoksa gelecek “karanlıkta bir gelecek” olabilir.

Batuhan Çakmak - Siber Güvenlik Araştırmacısı